Stichting Heemkunde Arcen

Truus was een nicht van Mw. Gré Aerts-de Vlieger en belandde in Arcen als huishoudhulp in het gezin Aerts. Harry Aerts was gemeenteambtenaar en was ondergedoken terwijl Gré met enkele zeer jonge kinderen achterbleef. Een kopie van dit dagboek werd ons ter beschikking gesteld door de familie Aerts en met toestemming van dochter van Truus mogen we tot publicering overgaan.

Stichting Heemkunde Arcen.

28-12-2019

Donderdag 28 december 1944


-2 graden C.  Enigszins dooiweer, zoodat het erg glad werd op den weg. Den geheelen dag zijn er door het dorp granaten gevallen. In de Kerkstraat bij tante Marie een voor de deur en een op de beugelbaan. Vóór den middag zijn Hein Peters en Jac. Boumans (uit Venlo) gewond. Na den middag zijn er 3 granaten op de Markt gevallen. Hierdoor is Jean Timmermans Sr. licht gewond, de moeder van Truus Göris om ongeveer 4 uur gestorven.

Redactie: Toevallig hebben we deze foto in archief. Het is Harrie Aerts trots met zijn fiets in 1922. Vóór het café van Gerlagius Aerts en Tante Marie, nu Kerkstraat 13. Harrie was later gemeente secretaris en koster. Hij was dus de oom van de schrijfster van dit dagboek en woonde dus in de woning waar het zich allemaal afspeelde. Hij was het die aan dit dagboek nog de nodige uitbreidingen toevoegde ter verduidelijking.

27-12-2019

Woensdag 27 december 1944

8 C. gevroren. Tante Verheggen vanmorgen om half acht begraven. We liggen weer onder vrij hevig granaatvuur en zijn verschillende keeren in den kelder geweest. Bij Meiboom zijn verscheiden granaten ingeslagen, geen persoonlijke ongelukken. Bij van Heesch 'n zoon geboren 8 pond.
Gerrit Stappers: De regen was opgehouden en het begon te vriezen. De grond was spoedig keihard en de granaten, die thans bij de geringste aanraking met de grond al ontploften, maakten het verblijf buiten de kelder dubbel gevaarlijk. Een gierende wind was er de oorzaak van dat we het afschieten  van de kanonnen of granaatwerpers vaak niet hoorden. Het grondwater in de kelders begon nu snel te zakken zodat de gebouwde stellages konden worden afgebroken en er meer leefruimte beschikbaar kwam. Toch waren bijna alle kelders overvuld met mensen. 

26-12-2019

Dinsdag 26 december 1944

2e Kerstdag, 8 graden gevroren 's morgens om 8 uur. Allegonda Verheggen, de Tante van Truus, vanmorgen tussen half negen en negen uur plotseling gestorven, zonder dat iemand het merkte. Ze was 89 jr.
Tommie is weer geweldig actief. Vóór 12 uur al 3 keer de kelder in geweest. Om 10 minuten voor 3 ook weer granaten, waarvan er een in onze tuin ontplofte, zonder meer. Van 7 - 8 uur weer 3 keer moeten duiken en we waren juist begonnen met kaarten. Harrie Arts is teruggekomen maar . . . zonder paard en kar. Die heeft hij in Vossum bij Straelen moeten achterlaten. Hijzelf had daar in een schuur moeten slapen, anders waren ze natuurlijk bang dat we aan de weet kwamen waarheen ze moesten.Vandaag hebben de infanteristen hun munitie weer uit ons achterhok gehaald en naar Haelermans overgebracht. J.Siderius heeft een granaat in 't dak gekregen niet veel schade.
Foto: de familie Siderius woonde in de tweede woning links. In de eerste woonde de familie van Megen en in de laatste hogere woning het grote gezin Reutelingsperger. (Heine Kries)
 

25-12-2019

Zondag 25 december 1944

Kerstdag zijn onze soldaten toch vertrokken, ze keken sip. Harrie moest met paard en kar mee om Haelermans zijn paard terug te brengen. Nu hebben we weer terstond nieuwe inkwartiering en wel groene infanterie. Mooi weer vandaag. De Tommie heeft weer geschoten in het dorp terwijl we met de kinderen naar de Kerkstraat waren. Bij Hubert (Bér)  Peeters vandaag een dochter geboren Johanna Maria. Het heeft 7,5 graden gevroren. Lotje Holla is in Kevelaer bediend.
Gerrit Stappers: Kerstmis 1944.
Geen vrede op aarde voor ons, al waren we ook zo van goede wil! In een hoekje van de kelder hadden we tussen de inmaakglazen een klein kerstboompje geplaatst en zodoende ontwaakten we toch in een zekere kerstsfeer. Tussen 6 en 10 uur waren er zes H.Missen en de kelder onder de pastorie was doorlopend vol gelovigen. Bijna heel Arcen is die dag te communie geweest. We hadden op deze dag onze zondagse kleren aangetrokken waarin we ons wat onwennig voelden. Rond twee maanden hadden we in ons alledaagse plunje rondgescharreld, vaak gingen we slapen zonder ons uit te kleden. We zagen er uit als holbewoners. We kregen veel bezoek en er heerste een gezellige sfeer in de kelder. 
Foto van de Wal: Het langwerpige gebouw voor de kerk was links de Kapelanie waar Gerrit en de Kapelaan in de kelder zaten. En zeker niet allen die twee! Het rechterdeel van het gebouw was het patronaat. Rechts van de weg is nog net het dak te zien van de woning van Timmermans Louis. (D'n bril). Bij hen was het gezin van Frans Cup weken lang ''te gast'' in de kelder.

24-12-2019

Zondag 24 december 1944

Om half acht kwamen ze al de munitie uit het achterhok weghalen want ze vertrokken naar het front. Om negen uur kwamen ze weer terug met hun munitie, in de zevende hemel dat ze niet weg hoefden. Nu wordt er dubbel wijn gedronken. 
Er wordt weer zeer behoorlijk veel door de Tommies geschoten.We zijn weer voor het eerst naar de kerk geweest sinds de laatste 3 zondagen. 's middags tussen 3 en half vier zijn er weer veel granaten in het dorp gevallen. Hierbij is Lotje Holla en Tielke van Dijck, die beiden in de keuken van Jacq van Dijck waren, gewond. Lotje kreeg een scherf in de borst, Tiel in 't been. Ze zijn beiden naar het ziekenhuis in Kevelaer vervoerd. Wies van de Guut (Onckels) is spoorloos verdwenen.
Foto: in deze woning woonde Sjaekske van Dijk en hier moet het zijn gebeurt.

23-12-2019

Zaterdag 23 december 1944

Evenals iedere zaterdag weer veel Tommie's in de lucht. Inspectie van onze soldaten bij den chef bij Haelermans. De moeder van Truus (vrouw van Jan Stappers, red.) is bediend. 6 graden gevroren.
Gerrit Stappers: En we zaten vlak bij de kerk, letterlijk in de schaduw van de toren.Je kon het afschieten van de kanonnen horen. Dan volgde er een afschuwelijk gierend gefluit en meteen daarna de ontploffing. Bij iedere inslag floepte de carbidlamp uit door de luchtdruk. Nooit hebben we zo in angst gezeten. De Kapelaan bad met rustige stem het ene na het andere rozenhoedje voor.De anderen baden met luide stem na. De kelder had zich intussen gevuld met een fijn poederstof, dat het ademhalen bemoeilijkte. Tussen de inslagen door hoorden we het neerploffen der brokstukken van de kerk. Na een uur en drie kwartier voelden we plotseling een zware schok. Daarna hield het schieten op.Voorzichtig kroop ik op mijn buik de keldertrap op die met brokken kalk bedekt was en keek naar buiten door een gat, dat kort geleden nog een raam was. ''Hij is weg'' schreeuwde ik opgewonden naar beneden.''Wie, de Mof?'' riep de Kapelaan terug. ''Nee de toren'' gilde ik. ''God zij dank'' klonk het uit aller mond.
Foto bij het ter Kerke gaan met Bastejanus denken wij. Links de veldwachter (Hovens?) die alles in goede banen leidt. Op de achtergrond de Kapelanie waar dit verhaal zich afspeelde.

22-12-2019

Vrijdag 22 december 1944

Volgens geruchten zijn de Tommie's doorgestoten van Wageningen naar Spakenburg. Ook weer mistig, echte donkere dagen voor Kerstmis.
Redactie: Ook Gerrit Stappers schreef de belevenissen van die tijd op. Als er weinig tekst is van het dagboek zullen we er af en toe iets uit publiceren.
Nu volgden de donkere dagen voor Kerstmis, die in 1944 voor ons allen wel heel erg donker waren. De groeiende zorg om het dagelijks brood drukte zwaar op de mensen en het einde leek verder verwijderd dan ooit. Bladerend in het dagboek springt iedere dag weer het woord ''granaten'' scherp naar voren en bij het herhaald lezen van dit woord hoor ik als het ware wederom het venijnige gieren en kraken dezer duivelse projectielen, die iedere dag weer iets kapot sloegen van onze bezittingen en van de hoop en illusies die we nog lang gekoesterd hadden. De mensen leefden in een soort van doffe berusting. Alleen de berichten van de dood of verwonding van weer een dorpsgenoot veroorzaakten telkens weer een pijnlijke schok.